powrót do strony głównej
Widok ponad Białka na Tatry, 14 kB Białka Tatrzańska to góralska wieś położona w województwie małopolskim, posiadająca niezwykle atrakcyjne środowisko geograficzne. Umiejscowiona jest blisko Tatr Polskich i Słowackich, 15 km od Nowego Targu i 20 km od Zakopanego.
Wieś o zabudowie ulicowej ciągnie się na długości 8 km, wzdłuż doliny rzecznej, miejscami szerokiej na 1,5 km, otwartej na południe ku Tatrom Bielskim. Najwyżej położona jest Kaniówka  725 m n.p.m., zaś tereny położone na Grapie czyli bliżej Przełomu Białki znajdują się na wysokości 650 m n.p.m. Położona jest pomiędzy Wierchami wznoszącymi się powyżej 900 m n.p.m. Należą do nich: Wierch Koszarków (969 m), Wierch Jankulakowski (934m), Wysoki (947 m), Kustwański i Kotelnica na wysokości 917 m n.p.m.
Przez białczańskie wierchy prowadzi Wierchowa Droga zwana też Drogą Królewską, którą jak głosi legenda, miejscowi górale przeprowadzili króla Jana Kazimierza uciekającego przed Szwedami na Węgry. Jest to jeden z piękniejszych szlaków turystycznych.
Po wschodniej stronie góruje nad Białką osypujące się urwisko Litwinowej Grapy (Litwinki) - zbudowane z piaskowców i łupków fliszowych.
Białka Tatrzańska ma klimat górski. Jednak tutaj jest on dużo łagodniejszy niż w pobliskich Tatrach. Lato jest w Białce ciepłe, z najwyższymi temperaturami w lipcu i sierpniu. Zimy są chłodne, często z obfitymi opadami śniegu. Temperatury w styczniu mogą spadać nawet poniżej 30 stopni C. Dzięki położeniu i urozmaiconej rzeźbie terenu oraz silnemu rozcięciu górskich zboczy istnieją miejsca, w których bardzo długo zalega śnieg (nawet do 120) o grubości 40 do 80 cm.
Ciśnienie atmosferyczne jest niskie, a rozrzedzone powietrze zwiększa intensywność promieniowania słonecznego, które jest tu większe od 10 do 20% niż na nizinach.
Wypoczynkowi i rekreacji sprzyja mniejsze zachmurzenie, szczególnie w okresie jesieni:
Rzeka Białka, 17 kB Rzeka Białka o długości 41,2 km i powierzchni dorzecza 229,9 km wypływa z Tatr Wysokich. Jej normalny przepływ wynosi około 5m sześć. na sekundę, a podczas wiosenno-letnich wezbrań nawet do 300m sześciennych.
Nad Białką znajduje się rezerwat krajobrazowy przy drodze do Nowej Białej. Jest to urocze miejsce, gdzie rzeka płynie pomiędzy wapiennymi skałkami - Kramnicą (688 m n.p.m.) i Obłazową (670 m n.p.m.).
Ej edyć se ta Białka
Jak Donaj głymboki
Drugiej takij niyma
Jako świat syroki
.
Lasy i tereny zadrzewione zajmują około 20% powierzchni wsi. Zalesione są głównie skłony grzbietu zachodniego, zwłaszcza w źródłowych odcinkach bocznych dolin rzeki Białki. Lasy należą do piętra lasów mieszanych regla dolnego - przeważa świerk, z małą domieszką jodły i pojedynczo usytuowanymi sosnami. O bogactwie florystycznym białczańskich lasów stanowią także mchy i krzewinki (borówka, malina, brusznica). Lasy zasobne są w wiele gatunków grzybów.
Natomiast wzdłuż koryta Białki występują głównie młode łęgi olchowe z mieszanymi gatunkami drzew liściastych, rzadziej iglastych.
Okoliczne lasy i bory charakteryzują się różnorodnością fauny. Oprócz bogactwa gatunkowego ptaków (dzięcioł duży, szpak, kukułka, jaskółka, kwiczoł, myszołów) żyją tu również zające  szaraki, sarny, dziki a także lisy, wilki i inne zwierzęta.
Większą od lasów przestrzeń zajmują we wsi pola orne i kośne łąki. Przeznacza się je teraz głównie pod uprawę koniczyny i produkcję siana wykorzystywanego w chowie krów.
Obecnie (rok 2001) Białka liczy 1943 mieszkańców i około 520 domów. Mieszkańcy wsi żyją przeważnie z rolnictwa i turystyki. W rolnictwie zatrudnionych jest około 950 osób, natomiast w usługach pracuje około 500 osób.
Duża część społeczeństwa białczańskiego regularnie wyjeżdża, bądź przebywa na stałe w Stanach Zjednoczonych i stąd sporo domów stoi pustych. Dzięki tym wyjazdom oraz przedsiębiorczości mieszkańców zwłaszcza w kierunku rozwoju turystyki wieś należy do jednej z bogatszych na Podhalu.


© 2001, Alina Pilch, Białka Tatrzańska latem i zimą, wydanie własne.
© 2000, fot.: Wojciech Smolak

<< powrót do strony głównej